सबै कानुन फेरि लेख्नुपर्छ: उज्यालो नेपाल पार्टीका मंचमा कुलमान घिसिङको सन्देश

काठमाडौँ — उज्यालो नेपाल पार्टीको औपचारिक घोषणा सभा बुधबार राष्ट्रिय सभा गृहमा केवल एक नयाँ पार्टीको जन्म मात्र थिएन—त्यो देशको शासन संरचना, कानुनी दिशानिर्देश र भविष्यको राजनीतिक भाषालाई नयाँ ढंगले पुनर्विचार गर्ने एक ठूलो छलफलको केन्द्र पनि बन्न पुगेको थियो।

सभा हल खचाखच भरिएको थियो। कर्मठ, साफ–सुथर्रो छवि बनाएका ऊर्जा क्षेत्रका अभियन्ता तथा सरोकारवाला नेताहरू, व्यवसायी, शिक्षित युवा, पुराना नीति–निर्मातादेखि राजनीतिक विकल्प खोजिरहेका नागरिकसम्म सबैको नजर एउटै व्यक्तिमाथि थियो—ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङ।

उनले मंचमा उभिँदै बोलेको एउटा वाक्यले सभालाई मात्र होइन, देशको सार्वजनिक बहसलाई समेत तरंगित बनाइदियो—
“नेपालका सबै कानुन फेरि लेख्नुपर्छ।”

सन्देशको अर्थ: पुराना संरचनामाथि नयाँ प्रश्न

घिसिङको भनाइ केवल राजनीतिकजसरी बोलेको नारा थिएन। उनका शब्दहरूमा विगतका कानुनी ढाँचाले सम्हाल्न नसकेका व्यावहारिक समस्या, दैनन्दिन प्रशासनिक जटिलता र समकालीन जनभावनाको प्रतिनिधित्व झल्किन्थ्यो।

नेपालका धेरै कानुन समयअनुसार संशोधन नभई पुरानै स्वरूपमा छन्—कसैले फाइल प्रणालीका समस्या झेलिरहेका छन्, कसैले ऊर्जा क्षेत्रका कानुनी अवरोधका कारण लगानी ल्याउन कठिनाइ भोगिरहेका छन्।

घिसिङले यिनै विसंगतिलाई औंल्याउँदै भनेका थिए,
“हाम्रो व्यवस्था कागजी कानुनमा मात्र चलिरह्यो भने विकास हरपल ढिलो हुन्छ। समाज बदलिएको छ, तर कानुन उही छ।”

नयाँ पार्टी, नयाँ अनुहार, नयाँ विचार

उज्यालो नेपाल पार्टीका अध्यक्ष पूर्वसचिव अनुपकुमार उपाध्यायले ‘सुशासन, कार्यक्षमता र पारदर्शिता’लाई पार्टीको आत्मा भनेका छन्। पार्टीको घोषणापत्रमा समावेश गरिएका बुँदाहरू—

• प्रतिस्पर्धात्मक बहुदलीय लोकतन्त्र,
• नागरिक स्वतन्त्रता,
• प्रभावकारी न्यायपालिका,
• डिजिटल शासन,
• नीति निर्माणमा वैज्ञानिक दृष्टिकोण—

यी सबैले कानुनी संरचनालाई नयाँ रूपमा पुनर्लेखन गर्ने आवश्यकतासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्छन्।

यो पृष्ठभूमिमा घिसिङले उठाएको कानुनी सुधारको प्रस्ताव—सबै कानुन फेरि लेख्ने साहसिक धारणा—पार्टीको लक्ष्यसँग मेल खाने विषय बन्यो।

किन ‘फेरि लेख्ने’? सुधार होइन, पुनर्संरचना

विशेषज्ञहरूका अनुसार ‘सुधार’ (amend) र ‘फेरि लेख्ने’ (rewrite) दुई छुट्टै कुरा हुन्।
सुधारले पुरानो संरचनालाई टेलीकोप जस्तै फैलाएर मिलाउँछ, तर ‘फेरि लेख्ने’ले नयाँ युग अनुकूल आधारबाट पुनः खडा गर्छ।

घिसिङको मन्तव्य यसै अर्थमा महत्वपूर्ण थियो—

नयाँ प्रौद्योगिकी, डिजिटल शासन र ऊर्जा क्षेत्रको रूपान्तरणले पुराना कानुनलाई विस्थापित गरेको यथार्थ स्वीकार गर्नु।

कानुनलाई जनजीवनको गति, विकासको आवश्यकतासँग मिलाउनु।

प्रष्ट, सरल र कार्यान्वयन–मैत्री कानुन बनाउनु।

उनका अनुसार,
“कानुन जनताको छ, राज्य केवल संरक्षक मात्र। जनताले नबुझेको कानुन, नमानिएको कानुन बराबर शून्य हो।”

सभाको माहोल: आशा, बहस र उत्साह

घोषणा सभाको माहोल केवल राजनीतिक भाषणमा सीमित थिएन।
दर्शकदीर्घामा बसेका युवाहरू कानुन फेरि लेख्ने प्रस्तावप्रति उत्साहित थिए—
“हामीले बुझ्ने, हाम्रो समयका समस्या समाधान गर्ने कानुन चाहिन्छ,” एक युवा सहभागीले भने।

वरिष्ठ नागरिक र कानुन व्यवसायीले चाहिँ व्यावहारिक पक्ष औंल्याउँदै विस्तृत छलफल आवश्यक रहेको बताए।

तर सबैको प्रतिक्रिया एउटै बुँदामा एकीकृत थियो—
देशले अब कानुनी स्पष्टता, गति र विश्वास गर्न मिल्ने व्यवस्था आवश्यक छ।

निष्कर्ष: सम्भावनाको नयाँ उत्प्रेरणा

उज्यालो नेपाल पार्टीको घोषणा सभामा कुलमान घिसिङले बोलेको ‘सबै कानुन फेरि लेख्नुपर्छ’ भन्ने वाक्य राजनीतिक भाषणभन्दा ठूलो अर्थ बोकेको देखियो।

यो देशमा

• भ्रष्टाचारमुक्त शासन,
• स्पष्ट कानुनी व्याख्या,
• विकासमैत्री नीतिमा विश्वास गर्ने,
• कानून र व्यवहारबीच पुल खोज्ने नागरिकहरूको मनभित्र बसेको चाहनाको प्रतिध्वनि थियो।

राजनीतिक मञ्चमा कहिलेकाहीँ एउटा वाक्यले आगामी दशकको बहसको दिशा तय गर्छ।
सायद यो पनि त्यस्तै एउटा वाक्य हो—
“कानुन फेरि लेख्ने समय आइसकेको छ।”